دستاورد بزرگ علمی: نجات موز از شر ویروس مرگبار با تکنیک کریسپر

خبر خوش برای دوستداران موز در سراسر جهان: دانشمندان موفق شدند راه حلی برای بیماری مرگبار «ویروس رگه دار موز» (Banana Streak Virus) پیدا کنند. دکتر «لینا تریپاتی»، دانشمند ارشد مؤسسه بین المللی کشاورزی گرمسیری (IITA) در کنیا، با استفاده از فناوری ویرایش ژن «کریسپر» موفق به حذف DNA ویروس از درون ژنوم یک رقم موز محلی به نام «گونجا مانجایا» شده است.

ویروس رگه دار موز یک تهدید جدی برای تولید موز در شرق آفریقا محسوب می شود زیرا بر خلاف سایر ویروس ها، قادر است تکه ای از DNA خود را در ژنوم گیاه موز جاسازی کند و آن را برای همیشه آلوده سازد. تیم تحقیقاتی دکتر تریپاتی با هدف قرار دادن دقیق این DNA خارجی، موفق به پاکسازی کامل ژنوم گیاه شدند. اکنون برنامه ریزی شده تا از این گیاهان پاکسازی شده برای اصلاح نژاد و تولید ارقام مقاوم برای کشاورزان استفاده شود.

با این حال، چالش اصلی پیش روی این تیم، مشکلات قانونی در کشورهای آفریقای غربی است. قوانین مربوط به محصولات ویرایش ژنی در بسیاری از کشورها همچنان مبهم است و مشخص نیست که آیا این ارقام اصلاح شده مجوز کشت تجاری دریافت خواهند کرد یا خیر. در همین حال، گونه محبوب تجاری «کاوندیش» (Cavendish) نیز توسط سویه ای قارچی به نام «تروپیکال ریس ۴» تهدید می شود که در حال گسترش در سراسر جهان است.

این در حالی است که تلاش های مشابهی در استرالیا برای مقاوم کردن موز کاوندیش در برابر قارچ صورت گرفته، اما به دلیل مخالفت های جهانی با مواد تراریخته (ترانس ژنیک)، احتمال تجاری سازی آن کم است. استفاده از کریسپر به عنوان یک روش ارجح دیده می شود زیرا در کشورهایی مانند ایالات متحده، محصولات ویرایش ژنی به عنوان تراریخته طبقه بندی نمی شوند. به نظر می رسد که آینده مزارع موز جهان به شدت به پیشرفت های قانونی و پذیرش عمومی این فناوری بستگی دارد.